Terugkeer van de miniserie

De categorie ‘miniserie’ bij de belangrijkste Amerikaanse film- en televisieprijzen was jarenlang een van de minst interessante. Voor iedere Band of Brothers had je tig inmiddels lang vergeten, matig ontvangen miniseries als Nuremberg – een serie met Alec Baldwin in de hoofdrol en een lange lijst historische onjuistheden op Wikipedia.

Het aanbod was zelfs zo karig dat de Emmys miniseries op één hoop gooide met televisiefilms, omdat ze anders onmogelijk tot vijf genomineerden kwamen.

In nog geen tien jaar is dit beeld volledig gekanteld. Sinds The Dresser (2015) is er zelfs geen televisiefilm meer op de shortlist van de Golden Globes terechtgekomen. En als de Globes volgende week woensdag hun nominaties bekendmaken voor het seizoen van 2020, zal ‘best tv movie/limited series’ de categorie zijn waar het meest op wordt gelet.

Want selecteert de Foreign Press Association Netflix’ veelbesproken en hooggewaardeerde The Queen’s Gambithet veelgeprezen Unorthodox of Small Axe? Of krijgen de hoogstandjes Normal People en I May Destroy You een welverdiende plek?

Het aanbod kwalitatieve miniseries is zelfs zo groot dat producties die tien jaar geleden zeker hadden gewonnen nu niet eens genomineerd worden, voorspelt vakblad Variety. Buiten de boot vallen waarschijnlijk Mark Ruffalo’s I Know This Much Is True en het indrukwekkende The Plot Against America.

150 minuten

De verwachtingen voor de categorie van de ‘gewone’ televisieseries voelen in vergelijking een stuk minder opwindend. Dit vooral omdat de favorieten langer lopende series als The Crown en Ozark zijn. Erg goede televisie, maar niet meer nieuw.

De miniserie is per definitie nieuw. Of zoals de Amerikaanse Television Academy het omschrijft: een miniserie moet minstens twee afleveringen hebben, 150 minuten tellen en een volledig, eenmalig verhaal vertellen. Een begin, midden en einde dus. En geen druk voor tv-schrijvers om meerdere seizoenen uit één goed idee te persen. Een miniserie hoeft maar één keer te pieken.

Dat deze afgebakende vorm uitermate geschikt is voor waargebeurde verhalen, lieten Amerikaanse hits Chernobyl en When They See Us zien. Ook de Britten goten recent een aantal heftige gebeurtenissen in de miniserievorm, met White House Farm (over een familiedrama), Honour (over eerwraak) en The Salisbury Poisonings (over de vergiftiging van een Russische dubbelspion). Onderwerpen die niet alleen een heel duidelijk einde kennen maar ook zo intens en emotioneel zijn, dat kijkers er wel eenmalig in onder gedompeld willen worden, maar zich er niet herhaaldelijk aan bloot willen stellen.

Miniseries zijn daarnaast ideaal voor boekverfilmingen. Deze week werd bekend dat zelfs F. Scott Fitzgeralds The Great Gatsby een miniserie wordt. En een van de meest naar uitgekeken releases van 2021 is de verfilming van Colson Whiteheads The Underground Railroad, geregisseerd door Oscarwinnaar Barry Jenkins. Het is zijn eerste tv-serie.

Tien jaar geleden was het opvallend geweest wanneer iemand als Jenkins na het winnen van de meest begeerde prijs in Hollywood een tv-serie maakt. Maar het medium is niet meer het ondergeschoven kindje van de filmindustrie. Toch zou Jenkins zich waarschijnlijk nog steeds niet snel verbinden aan meerdere seizoenen en jarenlange verplichtingen. Het maakt de miniserie ideaal voor een uitstapje naar het kleine scherm.

Laagdrempelig

Dat de miniserie lange tijd uit de gratie was, komt vooral omdat het geen aantrekkelijk verdienmodel is voor de televisienetwerken. Een traditionele omroep leeft van reclame-inkomsten en deze komen vooral wanneer kijkers trouw inschakelen. Week na week. Seizoen na seizoen. Streamingdiensten willen maar een ding en dat is mensen op het platform krijgen. Een veel gehypete miniserie is daar heel goed in. Dat een miniserie daarnaast slechts één seizoen aan productiekosten heeft, maakt het laagdrempelig.

Dit laatste is ook de reden dat de kijker dol is op het genre. Nu het serieaanbod zo groot is dat alles kijken onmogelijk is – alleen de hele Netflix-bibliotheek uitkijken zou al meer dan vier jaar kosten – vergt het kijken van een serie van vier seizoenen veel van de kijker. Een miniserie voelt als een soort hevige vakantieliefde. Allesoverheersend maar ook kortstondig.

Wat niet betekent dat de kijker toch regelmatig vraagt om een vervolg. HBO gaf hier met Big Little Lies aan toe, wat een veel minder indrukwekkend tweede seizoen opleverde. Maar veel andere makers weigeren. Damon Lindelhof zei geen enkel idee te hebben voor een tweede seizoen van Watchmen omdat alles al op tafel was gekomen voor het eerste. „En ik denk niet dat er een vervolg moet komen alleen omdat mensen het eerste seizoen leuk vonden.”

Gepubliceerd in NRC Handelsblad >